Zihinsel Engellilik Nedir? - Ahenk Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi Eskişehir
zihinsel engel , zihinsel engellilik nedir , zihinsel engelli bireylere tedavi
22283
post-template-default,single,single-post,postid-22283,single-format-standard,qode-social-login-1.0,ajax_updown_fade,page_not_loaded,,select-theme-ver-4.2,menu-animation-underline,header_top_hide_on_mobile,wpb-js-composer js-comp-ver-5.0.1,vc_responsive

Zihinsel Engellilik Nedir?

Zihinsel Engellilik Nedir?

Zihinsel Engellilik Nedir?

Zihinsel engellilik bireyin gelişim döneminde ortaya çıkan, bireyin kavramsal, sosyal ve pratik uyum becerilerinde yaşıtlarından geri kalmasına yol açan eksikliklere verilen addır. Zihinsel engel kendini anlamlandırma, problem çözme, akademik öğrenme, tecrübe ederek öğrenme ve soyut düşünmede geriliğe yol açarak gösterir. Zihinsel engel aynı zamanda bireyin bağımsız olarak hayatını idame ettirmesinde ve sosyal hayatta sorumluluk almasında, sosyokültürel ve gelişimsel standartların altında kalmasına yol açar. Zihinsel engel tanısı çeşitli klinik değerlendirmeler ve geçerliliği ile standardizasyonu sağlanmış zekâ testleri vasıtasıyla alanında uzman kişiler tarafından saptanır.

Sınıflandırma

Zihinsel engelli bireyleri tek bir grupta toplamak oldukça zordur. Zihinsel engelli bireylerin kendi aralarında oldukça önemli farklar bulunmaktadır. Bu sebeple zihinsel engelli bireylerin tanılarında çeşitli sınıflandırmalar kullanılmıştır. 2013 yılı Mayıs ayında DSM-5 (Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayısal el kitabı) aşağıda belirtilen 4 çeşit sınıflandırmayı kullanmıştır.

  1. Hafif derecede zihinsel engel
  2. Orta derecede zihinsel engel
  3. Ağır derecede zihinsel engel
  4. İleri derecede zihinsel engel

Yukarıda belirtilen sınıflandırmaları daha iyi anlamak için zihinsel engelli bireylerin kavramsal, sosyal ve pratik alanlarda normal gelişim gösteren yaşıtlarına göre sahip oldukları farklılıkları da anlamak gerekir.

Kavramsal Farklılıklar

Hafif derecede zihinsel engelli bireyler okul öncesi dönemde normal gelişim gösteren bireylerin kavram becerilerinden bariz farklılıklar göstermemektedirler. Ancak okul döneminde ve yetişkinlikte özellikle akademik becerilerde yaşıtlarının gerisinde kalabilirler.

Orta derecede zihinsel engele sahip bireyler bütün gelişim süreçlerinde akranlarında bariz şekilde geri kalmaktadırlar. Okul öncesi dönemde akademik ve dil-konuşma becerilerinde yavaş gelişim göstermektedirler. Yetişkinlikte akademik becerilerdeki gerilik devam etmekle birlikte günlük yaşamda da desteğe ihtiyaç duyabilirler.

Ağır derecede zihinsel engele sahip bireyler genel olarak yazılı dilde ya da sayılar, zaman ve para ile ilgili kavramları anlamada zorluk çekerler. Ağır derecede zihinsel engelli bireylerin birincil bakımından sorumlu olanlar yaşam boyu problem çözme becerilerinde ağır derecede zihinsel engelli bireylere destek sağlamak zorunda kalabilirler.

İleri derecede zihinsel engele sahip bireyler ise genel olarak dünyayı semboller yerine fiziksel olarak algılarlar. Kavramlarla ilgili eşleme ve sıralama becerileri ise desteklenmesi halinde edinilebilir.

Sosyal Yaşamdaki Farklılıklar

Hafif derecede zihinsel engele sahip bireyler normal gelişim gösteren yaşıtlarına göre sosyal becerilerde daha toy olabilirler. Bu toyluk kendisini iletişimde ve sohbette de belli edebilir. Farklılık genellikle bireyin akranları tarafından da fark edilecek seviyededir. Risk teşkil eden davranışlar da hafif derecede zihinsel engele sahip bireyler tarafından tam olarak kavranamayabilir.

Orta derecede zihinsel engele sahip bireyler sosyal yaşantıda ve iletişim becerilerinde yaşıtlarında fark edilir düzeyde farklılıklar gösterirler. Konuşma dili genellikle sosyal yaşantını temelini oluşturur ancak akranlarına göre çok daha basit düzeyde kullanılır. Orta derecede zihinsel engelli bireyler hayat boyut sürecek arkadaşlıklar da kurabilirler.

Ağır derecede zihinsel engele sahip bireylerde konuşma dilin gramer yapısı ve kelime dağarcığı açısından oldukça sınırlıdır. Basit düzeydeki cümleler ve jestler ağır derecede zihinsel engelli bireyler için sosyal yaşamda iletişimin temelini oluşturur.

İleri derecede zihinsel engele sahip bireyler ise ancak çok temek seviyede yönergeleri ve jestleri anlayabilirler. Bunun yanında ileri derecede zihinsel engelli bireyler yakın aile bireyleri ve birincil bakıma dâhil olan yakınları ile jestler ve duygusal ifadeler yoluyla iletişim kurarlar.

Pratik Becerilerdeki Farklılıklar

Hafif derecede zihinsel engele sahip bireyler kişisel bakımlarında akranlarına paralel gelişme göstertilirler. Günlük yaşamda daha karmaşık eylemleri yerine getirirken desteğe ihtiyaç duyabilirler. Yetişkinlik döneminde ise bu destek genellikle alışveriş, ulaşım, para yönetimi ile ilgili aktiviteler ve yemek hazırlama gibi becerilerde gerekli olabilir.

Orta derecede zihinsel engele sahip bireyler ise öz bakım ve günlük yaşam becerilini bağımsız olarak yapabilmek için uzun süreli yoğunlaştırılmış eğitimlere ve düzenli hatırlatıcılara ihtiyaç duyarlar. Yetişkinlik döneminde ise sürekli destek ile ev işlerinde günlük yaşamda hayatlarına devam edebilirler.

Ağır derecede zihinsel engele sahip bireylerde günlük yaşamın her alanında sürekli bir desteğe ihtiyaç vardır. Buna ek olarak ağır derecede zihinsel engele sahip bireyler bir durumun kendilerinin ve yakınlarının faydasına mı yoksa zararına mı olduğuna karar veremeyebilirler. Uzun süreli eğitimler beceri kazanmalarında oldukça önemlidir.

İleri derecede zihinsel engele sahip bireyler ise fiziksel bakıma sürekli ihtiyaç duyarlar.  Bazı durumlarda bireyler bu aktivitelere dâhil de olabilirler. Örneğin başka bir fiziksel engelin olmadığı durumlarda kendi tabaklarını masaya götürebilirler.

Referans: DSM V

No Comments

Post a Comment